Aslında her tür plak şirketi ve benzeri şirketler'de eskiden kalma birer stok sistemi sayılabilir. Gerek bu ajansların gerekse plak şirketlerinin ortak noktası satışlardan eser sahiplerine komisyon vermek şeklinde bir işleyişe sahip olmalarıydı. Tabiki bu formatın pek çok sektöre uygulandığını görmek mümkün.

   Günümüz modern stok sistemleri, köklerinden epey yükselmiş, dallanıp budaklanmış durumda. Bu dallardan daha eski ve köklerine benzeyen stoklara ''Macrostok'' denmekte. En çok tanınan örnekleri, Alamy ve Getty Images gibi firmalardır. Fakat müşterinin fiziksel kataloglar ile eser aldığı dönemlerden kalma alamy gibi ajanslar, gelişen teknolojiye pek fazla ayak uyduramadılar. Öyleki teknoloji, onlara imkanlar getirirken, müşterilerinede yeni imkanlar getirdi zamanla ekonomik imkanları sınırlı bir müşteri kitlesi ortaya çıkmaya başladı. Bunlar bugün heryerde duyduğumuz blogger ve indie firmalarn öncüleriydiler. Onlar sayesinde stok sistemlerinin altın çağı başladı ve stok sistemlerinin yeni adı Microstock'tu.

   Microstoklar öyle bir noktaya geldiki, artık bireysel yayıncılar bile düşük ücretlere kaliteli resimler alabilir oldular. Tabi bu muazzam bir talebinde doğmasına sebep oldu. Sanatçının çok, muşterin ise az ve zengin olduğu yılllardan sonra yeni konseptte yaşanan müşteri patlaması karşısında sanatçılar yetersiz kalmaya başladı ve mikrostoklar müşteri kadar sanatçıda arar oldular. Tabi bu eser kıtlığında mevcut sanatçılar oldukça iyi kazandılar. Bu dönemin ardından microstokların sanatçılara getirisi ve sitelerin propagandası sonucu busefer, hala içinde olduğumuz patlama çağı başladı.

   Mikrostokların yaptığı patlama gerçekten incelemeye değer. Mobil oyun pazarından, 3d model pazarlarına, ses dosyaları pazarlarından tema ve kod pazarlarınba kadar onlarca alanda büyüklü küçüklü mikrostok formatında yada ondan esinlenmiş pazarlar doğdu birkaç yılda. bunların kimisi büyüyüp gelişirken kimisi tutunamayıp unutuldu. Tabi bunlar microstock'ların patlama çağının yegane olayları değil. Özellikle sanatçılar kısmında büyük bir rekabet başladı. Rekabetin olmadığı ve ne yaparsan satılan dönemden, satış yapabilmek için fikir ve kalite gözetmek gereken bir döneme girdi sanatçılar. Müşteriler ise patlama çağında en güzel etkilere maruz kaldılar. Aynı alandaki sitelerin rekabeti fiyatları aşağı cekerken, sanatçılar arası rekabet ise eser kalitesini yükseltti.

   Bugun ise, stok sistemleri yaşadığı patlama sonrası dengelenmiş, standartları ve buyük oyuncuları belirlenmiş sürekli büyüyen bir sistemler bütünü haline gelmiş durumda. Fakat çeşitlerinin epey artmış olmasından dolayı artık microstok olarak anmak yeterli olmuyor. Microstok tanımı daha çok görsel satışı yapan siteler çin kullanılıyor. Ses, 3d obje, proje dosyası, efekt, kod, oyun vs tek kişinin üretebileceği hemen herşeye ait bir pazar olduğundan stok sistemleri olarak hepsini anmak mümkün. Stok sistemlerinde bugün gelinmiş noktada sadece sanatçıların değil fikir üretebilen herkesin katılabileceği, varolup geçimini sağlayabileceği bir ortam söz konusu. Sanatçılar arası rekabet yeni sektörlerde az olmakla birlikte, microstok'larda eskisi kadar çok değil. Buda microstokların çok daha geniş alanlara yayılması ve daha fazla müşteriye ulaşablmesi sayesinde mümkün oldu.

 

   Artık haftalık 300.000'den fazla yeni içerik eklenen dev mikrostok siteleri mevcut. Ciro'ları yüzmilyonlarla ölçülürken sektörün toplamı milyar dolarlarla ölçülmekte. her yıl yeni stoklar, yerel veya özel içerik gruplarına yönelik olarak açılmakta. Sektörün yarın'ı nasıl olacak bilemeyiz belki ama kötü olmayacağına emin olabiliriz..

 

Log in to comment